دیمروی یا (تقلید)

ِنبیسوک ناصر محتشمی

اگر بلوچءِ جنین و توری مردینءِ جاگاہءَ ماں بلوچءِ زندءِ جاورا منصفانہ و پہ شرّی چار و بیچار و پٹ و پُل کنگ ببیت، گڈا ھکیکتیں گپاں پدّر بنت و دود و ربیدگءِ شرّی و ھرابیاں ھم زاھر بنت ـ بلے بلوچاں اے باروا یا میار کننت یا کہ واھگ اِش نیست اِنت ـ تا مروچی کس اے باروا وتا زھمت نداتگ کہ کم سے کم وتی دیستگیں یا کہ ھما چاگردا کہ رُستگ و مزن بوتگ، چار و بیچار بکنت و نبشتہ وڑا پہ اے دگہ مھلوکے سرکچ دئیگا نبشتہ و شنگ بکنت ـ اگر مارا (جامعہ شناس) نیست اِنت یا کہ کم اِنت و علمی وڑا نبشتہ کت نکن اِں، بلے ھر کس وتی یا بلوچانی زندءِ چاگردا پہ جوانی زانت و سرپداِنت ـ اے درگتا من وتی چاگردءِ دیستگین مارشتانءَ اے وڑا درشان کنان ـ
وھدیکہ جنینانی روچ (8 مارچءِ) گپ بیت گڑا بازیں واجہ ئۓ گؤش تیز بنت و بازینے کرّمگؤشی کن اَنت و چہ وتی مستریءِ باھینگءِ بیما چار و پنچ پتوءِ چیرا وتارا ڈمب چنت، و ھر وڑین ھال دیوکے کہ ببیت، چوش کہ تلویزیون و رادیوانءَ ھم بند کنت کہ بلکیں جنین بشکنت ـ پرچا کہ اَنگت ھم باز مُلکاں ھاس پشت کپتگيں راجانی تھا گیشتریں مردمانی بھر وتارا جنینانی حاکم زان اَنت، 8 مارچ و دگہ ھنچشین روچے کہ جنینءِ ھک و اؤبالے درنگازیءَ بکنت، الّم وتواھیں مردینانی نکسان اِنت ـ گڈا اگر یک انسانءِ واک و مسترییءِ واھند ببیت، تؤری جنینے ببیت یا کہ مردینے، نلوٹیت وتی مستریءَ پہ آسانی چہ دستا بدات، ھاس پشت کپتگیں راجانی تھا اے بیماری سک بازانت ـ من اِدا بلوچانءَ مثال جنان پہ اے ھاترا کہ وت بلوچے اَں ـ مردینے کہ کرنانی کرن وتارا جنینءِ مستر و گھتر زانتگ و اے شیرکنین مستریءِ واھند بوتگ، وتدّلا ھچ ڈؤل چہ بادشاھیءِ تحتءِ سرا ائیر نکپیت و وت وتی دستا ماں چمان نجنت و ھجبر اے گپا ھم نکنت کہ بیا اؤ جنین اے تئی ھک اِنت،مثال تؤ منی زندگیءِ شریک، نئک مؤلِد و زرھرید یا مِلک و مال!؟ بارین کسے چہ شما اے ڈولیں کسہءِ اِشکتگ و ونتگ؟ منی ھیالا پسہ بیت، نن! گڈا پہ ھکانی گرگا جھد لؤٹیت ـ پہ درؤر انگریزءِ مُلکءِ جنینان چہ نوزدھمی صدیءِ آھرا و پیش چہ بیستمی صدیءَ پہ گیشتریں بھرے گرگا وتی زرمبش بنگیج کتگ، آیانی اولگیں کارے کہ کتگ اِش، انگلیسءِ شاہءِ ماڑیءِ دیما یک رمبے جنین وپتگ و(اعتصاب غذا) کتگ کہ چہ آ جنینان یکے ھم مُرتگ ـ بزاں چہ آ روچی تا مروچی صد سال گیش اِنت، مروچی بیست و یکمی صدی اَنت، اَنگت اِنگریزءِ جنینان، درستیں کارانی تھا گؤں مردینان برابر نہ اَنت، البت اَنگت جیڑہ کنگااَنت ـ
بلوچ راجءِ تھا چُک ھاس مردیں چُک ماں درستیں زندا مات و پتانی مال و مڑی ھساب بیت ـ پہ اے ھاترا کہ بلوچءِ زندگیءِ ھنوگیں وڑ و پیم ھنچوش اَنت کہ چکان باید وتی مات و پتانا مالی کمک بکن اَنت ـ بلے پدا ھم اے کمک یک وڑے آ جن و مردءِ زندگیءِ دیمروییءِ گریت و آ ڈول کہ ببیت، آ لؤگ دیمرویی نکنت ـ و دگہ پیمے اگر آ چکاں اے کمکا وتی بیوسیں مات و پتانا مکن اَنت، چہ آ مُلکءِ دولتءَ ھچ وڑیں کمک و مدتے نرسیت اِش و آسرا شُد و گژن آ پیریں مات و پتانا کشیت و تباہ و برباد کنت ـ
بلوچءِ سانگ و سور و آرؤس بئیگءِ وڑ و پیم:

ھما ڈول کہ مات و پتاں چہ بُندرا چُکانا وتی میراث زان اَنت،و چہ نازانتیءَ آیانی سانگ و سورءِ ھساب و کتابءَ ھم ھما ڈول کہ وت لوٹ اَنت دیما براَنت، اَبید چہ اِش کہ آ جنک یا بَچک جُست کنگ ببنت و آ سانگبندی ھم الّم گؤں تؤروزاتک یا کہ ناکوزاتکا بیت ـ چہ اے ردیں دؤداں گیشتریں بلوچانی جنی و مردی زندگیءِ تھا نیک مھر گندگ بیت و نیک شریں آسر! پہ درور وھدیکہ بچکءِ دست کمے پہ مال و زرّا رس اِت بزاں مالدار بوت، گڑا الّم دگہ جنے گریت، بلے اَبید چہ اِش کہ بزانت کہ اے کارءِ آسر چی اِنت، آ کارا کنت و وتارا ماں یک شِردے مین دات ـ آسرا نیک وت شر بیت و پہ وتی واھگان سر بیت و نیک آ دوئین جنین چہ زندگیءِ وشیاں سؤبمند بنت ـ بلے اگر اے اجازہ ورنایانءَ دیگ ببیت کہ وتی پسندءِ آرؤسءَ بکن اَنت، ھاس سؤن یا طلاق دیگءِ ھک جنینانءَ ھم دیگ ببیت، وانگ و زانگ و کار کنگءِ ھک اِش ببیت، تؤری ھم جداییءِ یا طلاقءِ دیم گرگ نبیت،بلے چہ ھپؤکی و سے جنی و چار جنیءَ آسودگ بنت،تا عمرءِ آسرا گؤں ھما مردینءَ نسؤچ اَنت ـ مردینا ھم ھمے پیم وتدّلیں آرؤسیءِ ھک دئیگ ببیت ـ مستریں بدبھتی اِشی اِنت کہ بلوچانی گیشتریں سانگبندی وت ماں وت اِنت! وھدیکہ یک جن و مردے گؤں یک و دگرا نا وش بوت اَنت،دود ربیدگی ھسابا آیانا جدا بئیگے ھک نیست اِنت، پہ اے ھاترا کہ آیاں تروزتک و ناکوزتک اَنت و بوت کنت کہ آیانی برات و گھارانی سانگ ھم ھمے ڈول ببیت ـ گڈا وھدیکہ اِشان یک و دگرا جدا ببنت، بوت کنت کہ آیانی برات و گھاران ھمے بوجیگءِ مسافر ببنت ـ بزان مئے بلوچانی زندگی ھنچوش ھراب گرھن داتگ و کڑی ماں کڑی کتگ کہ اگر یک گرھنے پچ ببیت آ درستین زنجیر پچ بیت و سند سند و چنڈ چنڈ بیت ـ
بلوچانی جنین و مردیں کوشش کننت کہ چہ وتی ھمساھگیں ملکانی راجان یا ھنچوش کہ چہ بلوچستانءَ درکپت اَنت، تقلید کن اَنت ـ پہ درور گؤں مردینان دست و درؤت بئیگ یک مثالءِ! مکسد اِے نہ اِنت کہ جنین چہ مردینان جتا ببنت یا دست و دروت مہ بنت، بلکہ اِنسان چہ وتی زانت و علمءَ دیمروی کنت و پیشرفتہ گشگ بیت، نیکہ گؤں تقلید کنگا ـ طوطی یا شادی ھم تقلید کن اَنت، بلہ گشگ نبیت کہ شادیءَ دیمروی کتگ ـ گڈا اے کاراں وھدے عملی بنت کہ انسان وت جھد بکنت چہ علم و زانتءِ برکتا سریچ ببیت ـ